Sterrenwacht

Locatie Tivoli

Sterrenwacht Tivoli in Oudenbosch is gevestigd op de plaats waar ooit de allereerste Volkssterrenwacht van nederland is ontstaan, genaamd Simon Stevin. We zijn gevestigd in het voormalige Jezuietenklooster tegenover de Basiliek van Oudenbosch. Dit klooster is gebouwd in 1890 en kende binnen het orginele ontwerp al een toren met een sterren observatorium. Op de zolder naast het observatorium is een permanente expositie gevestigd waar wordt verteld over de glorietijd van de amateurastronomie tussen 1960 en 1975, de tijd dat we missies ondernamen naar de maan. We hebben een collectie telescopen uit die tijd, een orgineel instructie planetarium dat gebruikt werd voor de opleiding van astronauten en een opstelling waar we laten zien hoe men zelf een telescoop kan bouwen d.m.v. het slijpen van spiegels en lenzen.

Het observatorium is helemaal in oude staat hersteld, inclusief de 30cm Maksutov telescoop en de orginele koepel. Sterrenwacht Tivoli wil een authentieke volkssterrenwacht zijn, waarbij de nadruk wordt gelegd op educatie. Elk voor- en najaar worden er cursussen gegeven voor volwassenen. Voor kinderen verwijzen wij graag door naar Sine, een organisatie die zich bezig houdt met het STEAM onderwijs (Science, Technology, Engineering, Arts and Math).

De Sterrenwacht kent een aantal actieve vrijwilligers die helpen bij het geven van lezingen en rondleidingen, en een aantal actieve sponsoren, die financieel bijdragen als er grote kosten zijn, of als er een uniek object moet worden aangeschaft.

Wij verzorgen ook educatieve programma's voor scholen en groepen. Op deze website kunt u hierover meer te weten komen.

De sterrenwacht biedt naast vaste publieksavonden ook een grote bibliotheek annex presentatiezaal. Deze presentatiezaal leent zich uitstekend voor het geven van lezingen en het houden van vergaderingen. Lezingen kunnen  verzorgd worden door een van onze vrijwilligers of een door Stichting Sterrenwacht Tivoli uitgenodigde gastspreker, al dan niet in samenwerking met andere organisaties uit de regio of daarbuiten.

De vrijwilligers van de stichting dragen hun steentje bij aan het populariseren van sterrenkunde in het algemeen en in het bijzonder als hobby. Evenementen zoals de landelijke sterrenkijkdagen of de Nacht van de Nacht zullen worden gebruikt om mensen te introduceren tot de sterrenhemel, de hobby en de problematiek rond de sterrenkunde, zoals lichtvervuiling, aan te kaarten.

De Stichting kan haar werk doen door giften en donaties. Het geld wordt onder meer gebruikt voor het onderhoud van het observatorium, aanschaf van historische boeken en de restauratie van de unieke bibliotheek. Daarom wordt een gift zeer op prijs gesteld. Er is een apparte regeling voor bedrijfssponsoring, via DEZE LINK kunt u hierover navraag doen.

 

Historie

In 1961 werd in Oudenbosch de Volkssterrenwacht Simon Stevin opgericht door twee broeders van een toenmalig klooster. Een van die twee was Bruno Ernst*. Het was de eerste publiekssterrenwacht in Nederland. In 1970 was het bezoekersaantal zodanig dat de sterrenwacht naar een eigen terrein verhuisde, aan de Bovenstraat in Hoeven. De belangstelling was groot tot in de jaren negentig en de sterrenwacht was jarenlang een begrip. Theo Vermeesch werd per 1 juli 1969 directeur; naar hem is een planetoïde vernoemd: 7974 Vermeesch. Sterrenkundigen Kees de Jager en Jan van Paradijs zijn voorzitter geweest van het bestuur. De sterrenwacht nam deel in het sterrenkundig samenwerkingsverband Stichting De Koepel.

In 1994 kwam nieuwbouw gereed naar ontwerp van Sturm Architecten. De vernieuwde sterrenwacht werd op 20 april dat jaar geopend door Koningin Beatrix. De bezoekersaantallen gingen sterk achteruit en de sterrenwacht werd na het ontstaan van financiële problemen overgenomen door recreatiebedrijf Molecaten Groep in 1998. In 2001 was de sterrenwacht in juli en augustus 21 uur per week geopend, de rest van het jaar 11 uur per week. In 2004 was dat verminderd tot 5,5 uur per week. Op 1 juli 2008 sloot de sterrenwacht de deuren wegens gebrek aan belangstelling. Molecaten had eerder al laten weten de sterrenwacht kwijt te willen. Pogingen om plannen te maken voor heropening zijn niet gelukt. In mei 2011 werd bekend dat de sterrenwacht niet meer open zou gaan wegens te hoge kosten.

Op 9 juni 2013 besloot de huidige eigenaar van het klooster de mogelijkheden te onderzoeken om de orginele sterrenwacht terug te brengen naar Oudenbosch. Samen met een groep vrienden en oudgedienden van de Vereniging sterrenwacht Simon Stevin is men gaan onderzoeken wat hiervoor de mogelijkheden zouden kunnen zijn. Het bleek al snel dat alle fundamenten van de oude sterrenwacht nog aanwezig waren, en dat zelfs de oude koepel nog beschikbaar was. Ook de oude telescoop kon verkregen worden. Twee jaar lang is er geld ingezameld, is de koepel gerestaureerd en zijn er unieke objecten aangeschaft. Er zijn sponsoren gevonden en er zijn inmiddels al succesvole cursussen gegeven aan kinderen en volwassenen. Op 10 oktober 2015 is Sterrenwacht Tivoli officieel geopend voor publiek.

*Bruno Ernst
Bruno Ernst (pseudoniem van J.A.F. ("Hans") de Rijk) (1926) is een Nederlands natuurkundige, leraar wis-, natuurkunde en kosmografie, publicist en wetenschapspopularisator. Hij werd internationaal bekend door zijn boeken over het werk van de graficus Maurits Escher. Hij publiceerde meer dan 250 werken onder zes pseudoniemen over onderwerpen die uiteenlopen van zonnewijzers en sterrenkunde tot calligrafie en kunst. Zijn lijfspreuk is "Nescius omnium curiosus sum" (Ik weet niets maar ben nieuwsgierig naar alles).